Anemia - gdy brakuje czerwonych krwinek

To właśnie krwinki czerwone są odpowiedzialne za transport tlenu do wszystkich komórek w naszym organizmie. W przypadku anemii (niedokrwistości) ten proces ulega zaburzeniu. Krew stanowi także środowisko nośne dla innych substancji odżywczych i budulcowych, enzymów, hormonów oraz ciał odpornościowych. Każde zaburzenie w obrębie tych funkcji jest alarmujące dla całego ciała. Przyczyn powstawania anemii jest wiele, dlatego też pierwszym krokiem do zdrowia powinna być wizyta u lekarza i badania diagnostyczne.

Badania wstępne, jakie może zlecić lekarz:

• Oznaczenie hematokrytu
• Oznaczenie hemoglobiny
• Liczba erytrocytów i wskaźniki czerwonych krwinek ( w tym MCV i RDW)
• Liczba retikulocytów
• Badanie rozmazu krwi
• Oznaczenie liczby leukocytów i wzór odsetkowy
• Liczba płytek krwi

Oczywiście może zaistnieć konieczność badań dodatkowych, niezbędnych w ustaleniu rodzaju anemii i ewentualnej terapii. Często zdarza się, że dopiero badania laboratoryjne wskazują na problemy związane z niedokrwistością. Od jej rodzaju zależy również strategia, jaką przyjmiemy, aby przywrócić równowagę w naszym organizmie.

Często pierwsze objawy nie są dla nas sygnałem choroby. Tłumaczymy sobie je przemęczeniem i pośpiechem czy też, przykładowo przesileniem wiosennym.

Ogólne objawy anemii:

• Osłabienie i zmęczenie
• Senność
• Skłonność do omdleń
• Zawroty głowy
• Drażliwość, problemy ze skupieniem uwagi
• Bladość dziąseł, spojówek i wokół paznokci
• Szybkie bicie serca
• Duszność wysiłkowa
• Owrzodzenie języka i jamy ustnej
• Siniaki lub krwawienia
• Drętwienie i drżenie stóp
• Mdłości i biegunka

Prawidłowa diagnostyka wymaga wykluczenia czynników genetycznych i środowiskowych oraz schorzeń współistniejących. Najczęściej jednak winny jest nasz styl życia i nieprawidłowa dieta. Sposób odżywiania ma także istotny wpływ na leczenie wszystkich rodzajów anemii.

Rodzaje niedokrwistości:

• Niedokrwistości niedoborowe – niedobór żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego
• Niedokrwistości hemolityczne
• Niedokrwistości na tle zaburzeń wytwarzania
• Niedokrwistości w różnych stanach chorobowych

Diagnoza i co dalej?

Aby wspomóc krwiotwórcze siły organizmu musimy zadbać o to, aby na naszym talerzu znalazły się produkty bogate w żelazo, białka oraz witaminy C i B. Odpowiednia dieta, jakość produktów i suplementy to początek realizacji naszego planu powrotu do zdrowia.

Żelazo

To metal, który jest składnikiem hemoglobiny, lecz całkowita jego ilość w naszym ciele jest bardzo mała. Przykładowo u dorosłej kobiety waha się w granicach jednego grama. Dzienne zapotrzebowanie to 10 – 12 miligramów, a u kobiet nawet 13 – 25 miligramów.

Sygnały ostrzegawcze świadczące o niedoborze żelaza:

• Znużenie
• Zaparcia
• Osłabienie popędu płciowego
• Łamliwe paznokcie
• Trudności z oddychaniem
• Brak chęci do życia
• Bladość
• Wypadanie włosów
• Pękanie kącików ust
• Trudności w koncentracji uwagi
• Mrowienie w stopach i dłoniach

Zdrowy organizm pobiera z masy pokarmowej około 10% – 15% zawartego w niej żelaza. Zdarza się jednak, że z powodu problemów trawiennych i schorzeń układu pokarmowego wchłanianie tego pierwiastka jest utrudnione. Przyczyną może być mała kwasowość i brak odpowiednich kwasów organicznych. Preparaty żelaza należy przyjmować podczas jedzenia, pamiętając o witaminie C.

W naszej diecie najlepszym źródłem żelaza jest czerwone mięso. Jeśli jesteśmy jego przeciwnikiem powinniśmy polubić: warzywa liściaste (m.in. botwinę i szpinak) oraz produkty pełnoziarniste, warzywa strączkowe, groch, fasolę, soczewicę i ciemny nieczyszczony cukier oraz melasę (produkt uboczny w produkcji cukru) a także suszone śliwki i figi. W przypadku melasy trzeba zwrócić uwagę na datę przydatności do spożycia i sprawdzić szczelność opakowania.

CIEKAWOSTKA:

Niedobór żelaza jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych problemów zdrowotnych na świecie. Okazuje się jednak, że bardzo prostym do rozwiązania. Naukowcy opracowali nową technologię dzięki której możliwe jest wzbogacenie soli kuchennej nie tylko w jod,ale również w... żelazo.

Sól wydaje się być najlepszym nośnikiem składników mineralnych, i jednym z niewielu podstawowych artykułów spożywczych stosowanych we wszystkich regionach świata w porównywalnych ilościach.

Wzbogacenie soli jodowanej żelazem wymagało opracowania specjalnej technologii, ponieważ jod i żelazo wchodzą w niekorzystne interakcje. Jak dowodzą badania smak i kolor soli nie odbiegają od normy a ilość wchłoniętego pierwiastka w pożywieniu wystarczająca.

Kanadyjczycy wyliczyli koszt zakupu soli z żelazem na jednego konsumenta rocznie i nie przekracza on 15 centów.

PRZEPIS – Łyk zdrowia z dużą ilością żelaza

Napój z barszczu czerwonego z chrzanem i czosnkiem

Witamina B12 (cyjanokobalamina)

Nie jest wytwarzana ani przez rośliny ani przez zwierzęta, lecz przez bakterie i inne jednokomórkowe organizmy. Człowiek potrzebuje około 100mg witaminy B12 dziennie. Nasze ciało potrafi ją przechowywać, dlatego nie ma konieczności codziennego spożywania pokarmów, które ją zawierają. Jest potrzebna do funkcjonowania wszystkich komórek. Wraz z kwasem foliowym bierze udział w tworzeniu czerwonych krwinek w szpiku kostnym, poprawia wydajność mózgu i utrzymuje w dobrej kondycji układ nerwowy. Przede wszystkim wspomaga działanie żelaza, witaminy C i B5, kwasu foliowego i choliny. Stabilizuje krwawienie miesięczne i zapobiega depresji poporodowej.

Jej niedobór często nie ujawnia się latami, a w konsekwencji prowadzi do poważnych zaburzeń związanych z koncentracją, upośledzeniem ruchów, urojeniami, apatią, zaburzeniami psychicznymi zmianami organicznymi w mózgu i układzie nerwowym.

Witamina B10 (kwas para-aminobenzoesowy)

Uczestniczy w przemianach żelaza i tworzeniu czerwonych ciałek krwi, wspomaga produkcję kwasu foliowego i wchłanianie witaminy B5. Jest niezbędny w leczeniu anemii.

Jego brak to: egzemy, szybkie siwienie, zapalenie kaletek maziowych i zaburzenia pracy żołądka.

Witamina B4 (kwas foliowy)

Pełni kluczowa rolę w przemianach metabolicznych, także w procesach syntezy kwasów nukleinowych, Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu krwiotwórczego.

Niedobór kwasu foliowego powoduje: zapalenie języka, nudności i biegunki. Szczególnie jest ważny dla kobiet w ciąży (zagrożenie wystąpienia wad wrodzonych układu nerwowego), niemowląt i dziewcząt w okresie dojrzewania. Pomaga w funkcjonowaniu naszego organizmu w chwilach dużego stresu, a także w wieku podeszłym. Często niedoceniany i nie traktowany jako suplement. Jego poziom zmniejszają leki antykoncepcyjne i duże dawki witaminy C.

Jego niedobory możemy uzupełniać dużą ilością warzyw i owoców w diecie.

Najbogatszym źródłem witamin z grupy B są:

drożdże piwne, razowa mąka, ciemny ryż, surowe zarodki pszenne (popularne kiełki), zielone i żółte warzywa, fasola, groch, soczewica, kapusta, orzechy, migdały, sezam, melasa, mleczko pszczele, wątróbka cielęca.

PRZEPIS – Łyk zdrowia z witaminami B

Kwas owocowy z drożdżami

Witamina C (kwas askorbinowy)

Większość zwierząt jest w stanie sama syntetyzować kwas askorbinowy, jedynie człowiek, małpy i świnki morskie nie posiadają tej zdolności. Najlepiej jest przyswajana w jelicie cienkim i dwunastnicy. Jako antyoksydant rozpuszczalny w płynach ustrojowych, chroni wnętrze komórek i ich otoczenie przed atakiem wolnych rodników. Odpowiednia jej podaż zapewnia dobre funkcjonowanie układu odpornościowego, aktywizuje wiele enzymów, reaktywuje witaminę E, bierze udział w metabolizmie tłuszczy, działa profilaktycznie w chorobie niedokrwiennej serca. Przede wszystkim wraz z kwasem foliowym i witamina B12 pobudza dojrzewanie czerwonych ciałek krwi.

Źródła naturalnej witaminy C: czarna porzeczka, brokuły, brukselka, kapusta, grejpfruit, pieprz zielony, cytryna, mango, sok pomarańczowy, pomarańcze, papaje, ziemniaki, owoce dzikiej róży, szpinak, poziomki, pomidory, mandarynki, rzeżucha.

PRZEPIS – Łyk zdrowia z witaminą C

Napój cytrynowy z melisą

UWAGA!

Jednym ze związków najszybciej blokujących przyswajanie mikroelementów w organizmie jest biały cukier.

W warunkach domowych straty witaminy C spowodowane przechowywaniem sięgają 40 – 70%, podgrzewanie eliminuje go w 90%.

Witaminy z grupy B i C są rozpuszczalne w wodzie, dlatego łatwo je wypłukać z organizmu.

Preparaty żelaza mogą być bardzo niebezpieczne, jeśli są zażywane bez potwierdzenia niedoborów tego pierwiastka.

Preparaty z jeżówki i pokrzywy to od wieków stosowane przez zielarzy środki przeciw anemii. Poprawiają przyswajanie żelaza z pożywienia.

Nie należy dodawać żelaza do mleka – wapń blokuje jego wchłanianie. Podobnie może działać kawa i herbata.

Ludzie pijący alkohol zwiększają ryzyko wystąpienia anemii, może on nawet zahamować produkcję czerwonych ciałek.

Nikotyna poważnie zwiększa zapotrzebowanie organizmu na witaminy z grupy B i witaminę C.

Bibliografia:

Dr H.Winter Gryffith – Witaminy minerały i pierwiastki śladowe 1994

Krystyna Rożnowska - Witaminy i biopierwiastki Kraków 2002

Kompendium Sprawdź co radzi lekarz – Warszawa 2003

Kazimierz Sułek, Katarzyna Budziszewska – Leczenie niedokrwistości Bielsko-Biała 2002

Jon Murtagh – Praktyka Ogólna lekarza rodzinnego 1998

Redakcja Kazimierza Janickiego – Domowy poradnik medyczny 2004

Cykl wykładów i artykułów dr Grażyny Pająk lata 1991 - 2004

Przegląd Reader’s Digest – Uzdrawiająca moc witamin, minerałów i ziół. Warszawa 2000r